Tôi không bán cho các bạn một sản phẩm, tôi truyền cho các bạn một cái nghề
Có một câu tôi nói đi nói lại suốt mấy năm nay, và càng ngày tôi càng tin nó đúng: người bán hàng nhỏ sẽ ngày càng khó tồn tại nếu không trở thành chuyên gia.
Nếu các bạn đang đọc những dòng này, rất có thể các bạn đang đứng đúng ở cái ngã ba mà tôi từng đứng. Một bên là tiếp tục bán hàng theo cách cũ, đăng bài, chốt đơn, chạy theo từng cú khuyến mãi, hôm nay có khách thì vui, mai vắng khách thì lo. Một bên là một con đường khác, chậm hơn lúc đầu nhưng càng đi càng vững: trở thành người mà khách hàng tự tìm đến vì tin, vì cần, vì các bạn thực sự hiểu thứ mình đang làm. Bài viết này tôi không viết để bán cho các bạn một khóa học. Tôi viết để kể cho các bạn nghe vì sao tôi tin vào con đường thứ hai đến mức dành cả sự nghiệp của mình cho nó.
Tôi lớn lên trong một gia đình của những người đứng lớp
Tôi sinh năm 1985, trong một gia đình sáu người, bố mẹ và bốn anh em. Có một chi tiết tôi luôn thấy thú vị mỗi khi nhìn lại: năm trên sáu người nhà tôi học sư phạm và đi dạy học. Cái "máu" đào tạo nó ngấm vào tôi từ rất sớm, sớm hơn cả lúc tôi kịp hiểu đào tạo là gì.
Từ hồi học lớp 3, khi bố tôi mở lớp dạy thêm ở nhà, tôi đã được giao việc kèm các bạn lớp 4, lớp 5, một thằng bé con đứng giảng cho mấy anh chị lớn hơn mình. Bây giờ nghĩ lại, tôi nhận ra cái nghề thật sự của đời mình đã chọn tôi từ khi đó.
Bởi vì tôi không học sư phạm. Tôi học Đại học Bách Khoa Hà Nội. Tôi rẽ sang con đường kinh doanh, làm doanh nhân, dựng công ty. Vậy mà sau tất cả, việc tôi làm nhiều nhất, làm say mê nhất, và làm tốt nhất, vẫn là đứng lớp, vẫn là truyền lại cho người khác những gì mình biết. Có những thứ trong đời người ta không chọn được; nó là mình.
Con đường vòng: từ bưu phẩm, marketing, đến sức khỏe
Tôi muốn các bạn thấy rằng tôi không phải sinh ra đã là "chuyên gia". Tôi đi lên từ những việc rất đời.
Năm 2009, tôi lập công ty chuyển phát nhanh Bồ Câu, doanh nghiệp khởi nghiệp đầu tiên của tôi, đến giờ vẫn còn hoạt động. Đó là những năm tôi học bài học vỡ lòng về tự lập, về dòng tiền, về con người, và về chuyện giữ một lời hứa với khách hàng.
Từ năm 2017, tôi đi đào tạo Marketing, và lại được trở về đúng vai mình thích nhất, vai người hướng dẫn. Một số doanh nhân sau khi học đã trở thành cộng sự, làm việc với tôi tới tận hôm nay.
Đến năm 2021, tôi bắt đầu làm sức khỏe với Midu MenaQ7. Và đây là chỗ mọi mảnh ghép trong đời tôi ráp lại với nhau: cái máu đào tạo, những năm lăn lộn bán hàng và xây đội nhóm, sự hiểu biết về công nghệ. Tôi nhận ra mình không muốn chỉ bán thêm một sản phẩm thực phẩm chức năng nữa giữa một thị trường đã quá đông. Tôi muốn làm một thứ lớn hơn thế.
Bước ngoặt: bán sản phẩm hay làm một cái nghề?
Suốt nhiều năm bán hàng, tôi chứng kiến một điều buồn cứ lặp đi lặp lại. Những người bán hàng nhỏ, chăm chỉ, tử tế, thật thà, cứ mãi bấp bênh. Họ giỏi chốt đơn nhưng không có vị thế. Hôm nay thị trường ưu ái sản phẩm này thì sống được, mai có sản phẩm rẻ hơn, quảng cáo mạnh hơn nhảy vào thì họ chới với. Họ làm việc rất nhiều mà không tích lũy được gì cho riêng mình, vì tất cả những gì họ xây đều đứng trên cái tên của sản phẩm, chứ không phải cái tên của họ.
Và tôi hiểu ra: vấn đề không nằm ở chỗ họ bán chưa đủ giỏi. Vấn đề nằm ở chỗ họ đang bán sản phẩm trong khi lẽ ra họ nên làm một cái nghề.
Bán sản phẩm là ngắn hạn; làm nghề là bền vững. Khách mua một sản phẩm xong là hết, nhưng khách hàng của một cái nghề sẽ gắn bó với các bạn, vì các bạn hiểu họ, đồng hành với họ, giải quyết được vấn đề của họ. Một người bán hàng có thể bị thay thế bất cứ lúc nào; một chuyên gia thì không, vì chuyên gia là cộng đồng ghi nhận, không phải cái nhãn ai cũng dán được.
Từ nhận thức đó, tôi quyết định dừng việc dạy người ta bán hàng sao cho khéo, và bắt đầu làm một việc khó hơn nhiều: truyền cho người ta một cái nghề.
Vì sao là chiều cao?
Nhiều người hỏi tôi: giữa bao nhiêu thứ trong ngành sức khỏe, sao thầy chọn chiều cao?
Câu trả lời của tôi rất giản dị. Việt Nam có khoảng 25 triệu trẻ em, và phần lớn các gia đình vẫn chưa thực sự hiểu cách giúp con phát triển thể chất đúng cách. Đây không phải một thị trường nhỏ đã bão hòa, đây là một khoảng trống mênh mông, nơi nhu cầu là thật, nỗi lo của cha mẹ là thật, và sự thiếu hiểu biết cũng là thật. Mỗi đứa trẻ cao thêm được vài centimet không chỉ là con số; đó là sự tự tin, là tương lai, là một điều cha mẹ nào cũng mong cho con.
Chiều cao là một bài toán đẹp, vì nó đụng đến đủ thứ: di truyền, tuổi xương, hormone tăng trưởng, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động. Nó đủ sâu để một người có thể học cả đời, đủ rõ ràng để người mới bắt đầu vẫn nắm được, và quan trọng nhất, nó tạo ra giá trị thật cho con người. Tôi không thể truyền nghề cho các bạn trên một thứ mà tôi không tin. Tôi tin vào cái này.
Khóa truyền nghề Chuyên gia Chiều cao thực sự là gì
Tôi muốn nói thật rõ điều này, vì rất nhiều người hiểu nhầm. Đây không phải một khóa học bán hàng. Đây là một mô hình truyền nghề. Khác biệt nằm ở chỗ: học xong, các bạn không cầm về một mớ chiêu trò chốt đơn, các bạn cầm về một cái nghề có thể nuôi sống mình lâu dài.
Một cái nghề thì phải đứng được trên bốn cái chân. Tôi gọi đó là Tứ trụ của thương hiệu chuyên gia: Kiến thức, Kinh nghiệm, Sản phẩm và Thành tích. Cả chương trình của tôi được dựng lên để bồi đắp cho các bạn cả bốn cái chân ấy.
Về kiến thức, tôi trao cho các bạn nền tảng chuyên môn thật sự, sinh lý chiều cao, tuổi xương, hormone, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động, chứ không phải vài câu thuộc lòng. Về quy trình, tôi trao một hệ thống phác đồ: phân tích thể trạng đứa trẻ, xác định đúng vấn đề, rồi cá nhân hóa giải pháp theo một quy trình tư vấn chuẩn. Về công cụ, các bạn được dùng những thứ mà người làm một mình không thể tự xây: phần mềm dự đoán chiều cao, cân phân tích cơ thể, AI hỗ trợ. Và về thương hiệu, tôi đồng hành để các bạn xây dựng vị thế cá nhân, để khách hàng tin các bạn, chứ không chỉ tin cái logo sau lưng.
Hành trình ấy được chia thành các cấp độ, từ con số 0 cho đến khi các bạn đứng vững. Hai cột mốc lớn là Chuyên viên, giai đoạn nền móng, hiểu kiến thức cơ bản và tư vấn được theo quy trình chuẩn; và Chuyên gia, cấp cao hơn, kiến thức sâu, kinh nghiệm dày, có vị thế trong cộng đồng và đủ sức đào tạo lại người khác. Các bạn không bị thả vào giữa biển. Các bạn đi từng bước, có người dẫn.
Tôi bán hàng bằng kiến thức, không bằng chiêu trò
Có một nguyên tắc tôi giữ như xương sống cho mọi thứ mình làm: kinh doanh bền vững bắt đầu từ giá trị thật. Sản phẩm hoặc kiến thức của các bạn phải thực sự làm con người tốt lên, nếu không, mọi kỹ thuật bán hàng chỉ là cách kéo dài một thứ sớm muộn cũng sụp.
Cho nên trong nghề này, tôi không dạy các bạn ép khách, không dạy các bạn thổi phồng. Tôi dạy các bạn bán hàng bằng kiến thức, bằng giá trị, bằng sự đồng hành. Khi các bạn thực sự hiểu vấn đề của một đứa trẻ và nói được điều đó với cha mẹ nó bằng sự tử tế và chuyên môn, các bạn không cần "chốt", người ta tự tin tưởng và đi cùng các bạn. Đó là sự khác nhau giữa một người bán hàng và một chuyên gia.
Và tôi tin vào điều này đủ nhiều để đặt nó vào cả những việc không sinh lời. Năm nay tôi phát động chương trình thiện nguyện Kéo và Đẩy, tài trợ trọn gói giải pháp phát triển thể chất cho những đứa trẻ thấp còi có hoàn cảnh khó khăn, đồng hành nhiều năm trời. Tôi trực tiếp đi thẩm định từng ca. Có một câu tôi luôn mang theo khi làm việc này: trí tuệ đi trước, từ bi đi sau. Lòng tốt mà không có hiểu biết thì dễ làm hỏng việc; hiểu biết mà không có lòng tốt thì lạnh lẽo. Nghề này cần cả hai, và tôi muốn truyền cho các bạn cả hai.
Lời nhắn cho người đang phân vân
Đến đây, có thể các bạn vẫn còn do dự. Tôi hiểu. Tôi cũng từng do dự ở mỗi bước ngoặt của mình, khi bỏ con đường an toàn để mở Bồ Câu, khi rẽ sang sức khỏe, khi quyết định dồn tất cả vào việc truyền nghề.
Điều tôi muốn các bạn nhớ là thế này: tương lai thuộc về những người có kiến thức, có trải nghiệm, có thành tích, và có khả năng tạo ra niềm tin. Chuyên gia hóa không còn là một lựa chọn để cho sang, nó đang dần trở thành con đường duy nhất để một người làm nghề tử tế có thể sống tốt và sống lâu với nghề. Các bạn không cần phải là bác sĩ, không cần bằng cấp lẫy lừng để bắt đầu. Các bạn cần một cái nghề được trao đến nơi đến chốn, và một người sẵn sàng đi cùng các bạn từ con số 0.
Tôi đã đi con đường vòng rất dài để hiểu ra rằng việc đời mình là đứng lớp, là truyền lại. Nếu các bạn cũng đang đứng ở một ngã ba, mong muốn một thứ gì đó vững vàng hơn để gọi là của riêng mình, thì tôi ở đây, và tôi sẵn sàng truyền cho các bạn cái nghề mà tôi tin.
Bởi vì cuối cùng, tôi không bán cho các bạn một sản phẩm. Tôi truyền cho các bạn một cái nghề.